thư gửi hư không

 

 

1 - ngày 18/4

không gõ cửa
em bước vào giấc mơ của tôi
lặng lẽ như cát trôi vào mưa
đôi tay em khe khẽ mở
nhưng tôi chỉ nắm được khoảng không
nghe hơi thở của một mùa xa lắm
đắm đuối cắn vỡ những câu thơ
ôi ngàn câu thơ vẫn chưa hết được chuyện tình
kể từ hôm mưa ướt chỗ em nằm
và đôi mắt đong đầy nỗi nhớ chẩy lụt gò má tôi



2 - ngày 24/4

mưa mưa mưa những mưa và cát
những mưa và lấp lánh sao trên mắt
những mưa chưa tắt trên lá xanh
những cát vàng tràn nhanh vào giấc ngủ
vừa đủ cho chuyến chiêm bao qua sa mạc bốn mùa
tình yêu
đôi khi không cần những giọt mật ong
nhưng lúc nào cũng cần một giọt nước






3 - ngày 3/5



tôi tạc tượng bỗng dưng chính mình thành tượng
sáng tối nắng mưa bay bay phơn phớt qua đầu
màng nhện vẫn giăng những con ong vẫn đậu
những con kiến con sên vẫn căm cụi đi về
lấm tấm cát trên cánh tay sa mạc 
một chút rêu xanh vương vấn
tôi đứng chơ vơ giữa trời gọi âm thanh vời vợi 
rồi tất thảy chúng ta đều là tiếng lao xao trong vòm lá
biêng biếc màu thơ ngây 
đâu đấy từ chiêm bao động đậy
câu thơ chìm vào xa xôi

tôi tạc tượng lẫn vào vô khối khoảng không hư
để ai đó ngày nào đến điền vào cho bớt niềm trống trải 
để ai đó bỏ đi không cần phải mủi lòng
giữa đất và trời là vòng phơi mở
hơi thở mở cửa cùng hư không 



 4 - ngày 10/5

những chai rượu cựa mình muốn ra khỏi tủ
tôi cựa mình muốn nắm tay em
nắm tay băng qua con đường tơ lụa
nắm tay dệt tấm thổ cẩm nhiều màu chàm xanh thẫm
em nhấm nhẳng giữa quần và váy
tôi bâng khuâng giữa tượng và thơ
con lạc đà ngu ngơ được bước
cây xương rồng làm thành rượu mễ tây cơ
rượu vang đỏ làm từ trái nho đỏ
em và tôi làm từ lúa ngô khoai
duyên chưa phai thì hoa đậu lại
em ngoảnh đi thì hoa rũ tàn
trong ngôi nhà cũ tôi ngồi uống rượu với hư không


tôi ngồi ngoài giấc ngủ



5 - ngày 16/5

có ai luẩn khuất trong trang giấy
có mấy lần tôi thấy cả tôi
bóng quế hồn ma trôi vội vã
không kịp tôi mời một nén hương

tvat may 2013

 

hành trình, thơ Mai Ninh

lời giới thiệu: Mai Ninh không được người Việt biết nhiều như một nhà khoa học vật lý của Pháp, mà được yêu mến bởi thơ và những chuyện ngắn chuyện dài: Hợp Âm Trong Vùng Sân Khuất, Ảo Đăng, Cá Voi Trầm Sát...cùng các dịch phẩm như Đời Tôi của Marc Chagall... Chị hiện sống lãng đãng vừa đối phó với thân bệnh, vừa làm việc thiện nguyện giữa hai quốc gia Pháp và Việt. 
Bài Hành Trình làm trong tháng tư năm nay 2013 gây xúc động bất ngờ.
tvat



hành trình

Giữa giấc ngủ trưa
tôi nhìn thấy bầy ốc đang quặn mình trên đất nẻ
đá thì đỏ
cát thì vàng
lửa mặt trời sa mạc
chỉ có ốc là đen
tóp teo
thất lạc
những sinh vật nhỏ nhoi hấp hối bò
chưa thể chết
trên con đường đằng đẵng thiên di
không còn sức động đậy những chiếc râu
để truyền nhau một niềm tin khẩn thiết
ở cuối đầu kia
sau núi cao vực sâu
sẽ tới miền đất hứa
cứu rỗi và hồi sinh
có nước để uống
rau để ăn
hồ để ở

Trong cơn mơ trưa
tôi thấy
chú ốc con nhỏ nhất cuối bầy
ngước mắt thơ ngây
trời thì bao la
ốc thì bé mọn
cuộc hành trình tìm sống hãy còn xa
khát sa mạc đốt thiêu thành ảo ảnh

Chú cúi xuống thầm thì
hình như với tôi
về   ở lại và ra đi
về   những tiếng kêu bất lực
giữa ao hồ ầm ĩ tiếng xe xúc đất
lấp nước vùi rau
sự sống chìm trong sỏi đá
trong tuyệt vọng của phận người u uất
những tấm biểu ngữ bị xé toang đã đè lên họ hàng nhà ốc
chống đối chôn
chống đối cướp
đòi trả lại ruộng và ao
rau và nước

Chú ốc con thu nốt hình hài đã teo khô
vào trong vỏ áo của mình
buồn rầu từ biệt
hình như chú nói với tôi
sẽ tái sinh làm cá voi giữa biển. 

mai ninh

tháng 4/2013

 

tháng tư run lên trên da

tháng tư run lên trên da

mọc ra loài hoa ngứa

thời gian cũng có ba chiều

một chiều đứng

một chiều nằm

và một chiều ngồi

chiều nào cũng ngứa

tôi cố không gãi

để cái ngứa tứ tung ngũ hoành múa gậy vườn hoang

để nhớ tháng tư ngứa không kịp gãi

những hôm nhớ nước quá tôi đi ra biển

nước tôi biển như cát nhớ

tôi thật sự chỉ muốn cầm tay em

trao gửi một tình yêu nhớ nước

nước tôi là nước của nước

nơi ấy nước mắt rất âm thầm

tháng tư run lên trên da

mọc chi chít mầm nhung nhớ

cảm nghĩ lan man trong lúc tạo hình

Một đêm tôi đang nằm đọc sách dưới ánh đèn giường, hốt nhiên nghe nhiều tiếng chim lao xao rộn rã. Rồi không biết bằng cách nào chim vào được đầy phòng; chúng xúm lại kéo nâng bổng tôi lên sát trần nhà, rồi lại thả tôi nhẹ nhàng xuống mặt giường. Hình như chúng muốn lục tìm dưới lưng tôi. Lưng tôi không có gì giấu giếm. Sau đó những con chim bay đi hết, lạ lùng như đã đến. Tất cả hiện tượng ấy chỉ xảy ra không quá mươi giây. Đây không phải là giấc mơ, vì tôi vẫn đang đọc sách. Vậy có lẽ là một ảo tượng chăng? Tôi đi rót rượu ra vườn xem trăng. Những tiếng chim mơ hồ ríu rít từ xa vọng về. Trời trăng lạnh đăm đắm hơi sương. Tôi chợt nhìn thấy xác một con chim nằm bên vỏ chai rượu nho lăn trên sàn gạch chiều , và nhiều cái nút chai vương vãi... Dưới ánh trăng mờ ảo, những cái nút chai như đang thì thầm bảo nhau rằng con chim đã chết, và phải làm đám cho chim. Hình như chúng đang cầu nguyện, ca hát, và nhảy múa. Tôi rưới chút rượu lên thân chim; và đem chôn. Khi trở lại tôi thấy những cái nút chai như say như bay như cười như khóc như chia ly như đón mời như chờ đợi… Trong tôi rộn lên những ý tưởng về những bức tranh tượng làm bằng nút chai .

Thế là tôi mê mải làm bức tranh tượng đầu tiên cho quầy rượu để uống với bạn.  Có lẽ tôi sẽ làm nhanh hơn nếu không ngừng ngắm nghía nghĩ ngợi lan man mỗi khi cầm lên một cái nút. Tôi lại thường ngơ ngẩn nhìn cái nút chai này và nút chai kia để đoán già đoán non về cuộc đời của chai rượu. Mỗi chai mỗi đời như mỗi người đều có cuộc riêng... 
Nhớ trong thần thoại Hy Lạp có cái hộp của nàng Pandora, khi mở nắp thì mùi rất khó ngửi bay ra cùng tất cả mọi xấu ác đau khổ hãi hùng... Nhưng với chai rượu thì khác hẳn: mở nút là nghe tiếng mừng rỡ tuyệt vời, và hương thơm thoang thoảng. Chao ôi! Khi rót rượu ra ly, chỉ khe khẽ lắc là thấy thơm lừng! Chỉ mới hít ngửi thôi đã ngây ngất đến đắm say! Có ai đó xưa kia từng ví rượu với phụ nữ: phụ nữ vừa mở ra đã ngào ngạt hương say! Tôi vẫn rất vụng về lóng ngóng khi chạm các ngón tay vào khuy cởi, cũng như vào nút chai rượu; mãi mãi mới mở được đến sốt cả ruột gan! Cái khoảnh khắc mở nút là hiện tại thiên thu; là mù lòa cùng trái tim nhiễu sóng. Vậy thì hãy cứ từ từ, nhẩn nha. Một lần mở là mãi mãi phiêu bồng. Tiếng mở nút cũng là tiếng reo vui bất tuyệt của tự do sau bao nhiêu thời gian bị giam hãm. Vì thế khi được mở, chai rượu nào cũng cực kỳ nao nức. Vết mở nở tung của đầu này để thấy được màu son phấn hân hoan của đầu kia, nơi nút chai uống hút màu nho tím đỏ suốt bao lâu bị phong kín. Tùy sắc độ tím đỏ tươi, đỏ nhạt, đỏ bầm... Tất cả màu tím đỏ ấy đều như màu tiên nữ vương vấn với trần gian. Câu thơ của Đoàn Phú Tứ: "màu thời gian không xanh, màu thời gian tím ngát", có thể để tả màu đáy nút chai rượu: Một màu tím đỏ vang vọng của cuộc tình và cuộc đời. Vì thế tôi thầm nghĩ là sẽ xử dụng màu này thật chọn lọc trong tranh tượng, tuy vẫn chưa biết chọn lọc như thế nào, chỉ tùy hứng thôi.

                                              mối tình xa xưa - tranh tượng bằng nút chai 12/2012

Trong nghệ thuật tạo hình, hiện nay người ta đã xử dụng tất cả mọi chất liệu, từ cái tăm, cái đinh, que diêm, cọng cỏ, nút áo, nút chai, quả bầu, trái bí, hòn đá, khúc gỗ... đến nồi niêu xong chảo, chai lọ bình gốm, khung xe, vỏ xe, giây xích, các vật liệu phế thải ... không thiếu thứ gì. Với sự khéo léo tài tình, người ta dùng mọi kỹ thuật để đục đẽo, tô nắn, lắp ráp, xếp đặt, tạo ra tác phẩm. Cuối cùng là nghệ thuật trong các tác phẩm ấy. Nghệ thuật hiển lộ tùy theo mỗi tác giả. Tôi cho rằng nguyên vật liệu và kỹ thuật mới chỉ làm được một nửa tác phẩm trung bình; nghĩa là công việc của người thợ thủ công. Nhớ từ xa xưa, các nghệ nhân tạo hình, từ kiến trúc, hội họa, điêu khắc đều chỉ được coi như thợ. Đến đầu thế kỷ 16, ở tây phương mới bắt đầu trọng đãi các thợ thủ công này, và nâng lên hàng nghệ nhân, nhờ hồn vía nghệ thuật phả được vào tác phẩm sáng tạo. Riêng Việt Nam như tôi biết thì mãi nửa sau thế kỷ 20 người ta mới nâng cấp thợ lên hàng nghệ nhân với nhiều dè dặt.
Tôi nghiệm ra điêu khắc, kiến trúc, và âm nhạc gần nhau, vì đều là nghệ thuật điều khiển khoảng trống, điều khiển cái không hư. Khoảng trống chính là đời sống của hình tượng và âm thanh.
Tôi đã thử bắt chước sự tình cờ của Archipenko, để hai chai rượu nho cạnh nhau, lập tức nhìn thấy một cái ly ở giữa. Đó là cái ly từ khoảng trống. Một ly của không hư, hừ, cũng như một nụ hư không, ta hãy uống hay ta hãy nhận lấy, đấy là phần thưởng của cả đời người. Có cần phân biệt thực vơí mộng không nhỉ? Những thôi thúc của trái tim cộng với óc đam mê để có thể làm nghệ thuật, đưa người ta gần lại với nhau, cả trong khi thức và trong khi ngủ. Tôi thường tin vào giấc ngủ. Bởi vì khi ngủ ta rất thật là ta hơn nhiều so với khi thức. Giấc ngủ không bắt ta phải chải chuốt so đo. Khi mơ, ta sẽ đưa đẩy những hình khối để lấp đầy khoảng trống; hoặc sẽ làm khoảng trống mông mênh. Tôi thường tự hỏi khi còn sống, ta ngủ với mẹ cha, anh em, bè bạn, người tình, người vợ, người chồng, người con, người cháu...Vậy thì sau khi chết ta ngủ với ai? Chưa chắc đã là một mình. Bởi vì khi ngủ lúc mơ, nếu không tỉnh dậy tức là chết. Cái chết ấy chính là giấc ngủ với mơ. Đã bao nhiêu lần rồi, từ lúc sinh ra, ta vừa kịp tỉnh dậy trước khi chết, trước khi được ngủ vùi với giấc mơ ? Tất cả những ý nghĩ này tôi gửi hết vào bức tượng bằng cement pha màu acrylic vừa hoàn tất chiều qua : Giấc Ngủ Vùi Trên Sa Mạc. Đây cũng là bức điêu khắc đầu tiên phổ từ những bài thơ tôi làm mấy tháng nay cho mối tình mươi năm trước để giữ lại một mùi hương xương rồng. 

                             giấc ngủ vùi trên sa mạc - điêu khắc bằng cement pha màu acylic 3/2013